Spor Kulüplerinin Sermaye ve Hissedarlık Yapısı

💼 IV. Sermaye ve Hissedarlık Yapısı

a) Ayni Sermaye 🧾

TFF Statüsü m. 76/5 açıkça, “futbolla uğraşan bir kulübün futbol şubesini, ilgili kanun ve yönetmelikler uyarınca kurulmuş bir anonim şirkete devredebileceğini” düzenler. SKFK m. 15/1 ise kapsamı genişleterek şunu öngörür: Spor kulüpleri, belirli bir spor dalına ilişkin aktif ve pasiflerini bir bütün olarak spor anonim şirketine (SAS) sermaye olarak koyabilir veya devredebilir.

Bu çerçevede:

  • TBK m. 202 anlamında malvarlığı ya da şartları varsa “işletme” niteliğindeki birim, kül halinde ayni sermaye olarak konulabilir (TTK m. 127/1-(g), m. 342/1).
  • Böylece TFF Statüsü m. 76/5’teki futbol odaklı devrin aksine, tüm branşlar için hem devir hem de ayni sermaye imkânı tanınmıştır.
  • SKFK m. 15/1, kulüpten şirkete geçişte ayni sermaye yolunu açıkça zikrederek uygulamada görülen tereddütleri giderir; içinde vadesi gelmemiş alacaklar dâhil işletme/malvarlığı kümeleri de kül halinde ayni sermaye olabilir.
  • Elbette TTK m. 128’deki ayni sermaye taahhüdü usulü uygulanır; asliye ticaret mahkemesince atanacak bilirkişi tarafından değerleme şarttır.

b) Hâkimiyet İlişkisi ve Hissedarlık Yapısı ⚖️

Kuruluş modeli: SAS; bir spor kulübünün bağlı ortaklığı/iştiraki olarak veya kulüpten bağımsız kurulabilir (Tebliğ m. 6/1). Spor kulüpleri, bağımsız kurulan anonim şirketlerde de pay sahibi olabilir. SKFK m. 15/1 bu ekonomik aktarımı hukuki çerçeveye bağlar.

Zorunlu bağ ve kontrol: SKFK m. 15/2; m. 15/1 anlamındaki malvarlığı veya sözleşme/ortaklık/idare benzeri bir bağ bulunan hallerde, ilgili spor kulübünün SAS üzerinde TTK m. 195 anlamında doğrudan veya dolaylı hâkimiyete sahip olmasını şart koşar.

Doğrudan hâkimiyet (örnekler):

  • Oy haklarının çoğunluğu.
  • Esas sözleşmeden doğan hakla, yönetim organında karar çoğunluğunu oluşturacak sayıda üye seçimi/aday gösterme yetkisi.
  • Sözleşmeye dayanarak, tek başına veya diğer ortaklarla birlikte oy çoğunluğunu oluşturma.
  • Sözleşme ya da başka yollarla şirketi hâkimiyeti altında tutma.

Dolaylı hâkimiyet: TTK m. 195 kapsamındaki şirketler topluluğu ilişkisi uyarınca, bir veya daha fazla aracı şirket/kişi üzerinden kontrol (ör. kulübün bağlı şirketi aracılığıyla SAS üzerinde kontrol).

Tebliğ m. 7/2, hâkimiyetin var sayılacağı halleri tek tek sayar:

  • Oy haklarının çoğunluğu,
  • Yönetimde karar çoğunluğunu sağlayacak sayıda üye seçme/aday gösterme hakkı,
  • Sözleşmeye dayanarak (tek başına/diğerleriyle birlikte) oy çoğunluğunu kurma,
  • Sözleşme veya başka yolla fiilî kontrol,
  • Hâkim olunan şirket(ler) üzerinden dolaylı hâkimiyet.

İmtiyaz yasağı (bağlantılı SAS): SKFK m. 15/2–c.2 gereğince, kulüp lehine tanınacak imtiyazlar hariç, diğer paylara, belirli pay gruplarına ve azınlığa, TTK’daki herhangi bir imtiyaz tesis edilemez. Amaç; kulüpten şirkete aktarılan malvarlığı üzerinde kulüp hâkimiyetinin dışsal imtiyazlarla zayıflatılmasını önlemektir.

Uygulama sorusu: Bağlantılı mevcut SAS yapılarında kulüp dışı pay sahiplerine tanınmış imtiyazların akıbeti ve uyum takvimi somut dosya bazında ayrıca değerlendirilmeli; yeni Kanun rejimine geçiş bu hükmü de kapsayacak şekilde planlanmalıdır.


c) Hâkimiyet Yasağı 🚫

SKFK m. 15/5: Gerçek veya tüzel kişilerin, aynı ligde mücadele eden spor kulüpleri ve SAS’lar üzerinde hâkimiyet kurması yasaktır.

  • Farklı liglerde yer alan kulüp/şirketlerde hâkimiyet mümkündür (m. 16/4’ten farklı olarak burada spor dalı anılmadığı için bu yorum desteklenir).
  • Lig usulüyle yürümeyen branşlarda yasağın nasıl uygulanacağı açık değildir; federasyon ve Bakanlık uygulaması izlenmelidir.
  • Gerekçe: Çoklu kontrol üzerinden işletmesel/sportif kararların yönlendirilmesi suretiyle müsabaka dürüstlüğünün zedelenmesini önlemek.

d) Asgari Sermaye 💰

SKFK m. 14/3; spor federasyonlarına belirli liglerde mücadele edebilmek için SAS olma zorunluluğu getirme yetkisi tanır ve bu şirketler için ödenmiş sermaye bakımından 1.000.000 TL’den az olmamak üzere asgari sermaye şartı koyabileceklerini düzenler.

Tebliğ m. 8/1 ise tüm SAS’lar için asgari esas sermayeyi 1.000.000 TL olarak belirler (TTK m. 332/1 ile karşılaştırınız). Bu düzenlemenin dayanağı, SKFK m. 17 (Bakanlığın tebliğ yetkisi) olup SKFK m. 14/3 değildir.

  • TTK m. 344 uyarınca esas sermayenin dörtte birinin ödenmesi yeterlidir; kalan kısım süresi içinde tamamlanır.
  • Sermaye, miktar/değer koşulları sağlandığı takdirde ayni de olabilir.
  • Federasyonlar, lig bazlı olarak ayrıca SAS olma ve ödenmiş sermaye ≥ 1.000.000 TL şartı koyabilir (SKFK m. 14/3; Tebliğ m. 8/2 ile aynı lafız).

Not: Buradan, spor faaliyeti için SAS olmanın her durumda zorunlu olduğu sonucu çıkarılamaz. Zorunluluk, federasyonun belirlediği lig seviyeleri için “mücadele hakkı” açısından getirilebilir.


e) Nama Yazılı Hisse Zorunluluğu 📇

SKFK m. 15/3: Spor kulübü ile bağlantılı SAS’ların payları nama yazılı ihraç edilmelidir; hamiline yazılı pay senedi kabul edilmez.

  • Gerekçe: Pay sahiplerinin belirlenebilirliği ve kulüp kontrolünün korunmasıdır.
  • TTK 2020 değişikliği ile hamiline payların MKK nezdinde bildirime bağlandığı ve bildirim yoksa hak kullanılamadığı dikkate alındığında, kanunun nama tercihi eleştiriye açıktır; ancak mevcut pozitif hukuk açıkça nama demektedir.
  • Sonradan bağlantı kurulması (SKFK m. 15/1 kapsamında kulübün hissedar hâline gelmesi) halinde, daha önce ihraç edilmiş hamiline paylar da namaya dönüştürülmelidir.
  • Sonuçlar: Pay devri ciro + zilyetliğin devri ile olur; pay defterindeki kayıt şirket nezdinde hak kullanımının şartıdır; esas sözleşme ile devre sınırlamalar getirilebilir (TTK m. 490, 492–493, 499).

f) Pay Sahipliğindeki Değişikliklerin Bildirimi 📨

Tebliğ m. 6/4 ile bildirim eşiği ve süre getirilmiştir:

  • Halka kapalı SAS’larda: %10 ve üzeri pay edinimleri,
  • Halka açık SAS’larda: %5 ve üzeri pay edinimleri,
  • Hâkimiyetin el değiştirmesi sonucunu doğuran devirler,
    devir tarihinden itibaren 15 gün içinde Bakanlığa bildirilir.

Amaç, pay sahipliği yapısının izlenmesi ve aynı ligde çoklu hâkimiyetin (SKFK m. 15/5) önlenmesidir.

Bildirimin yapılmaması, işlemin geçerliliğini sakatlamaz; Bakanlığın önceden izin yetkisi yoktur. Bununla birlikte Bakanlık, tespit edilen aykırılıklarda gerekli idari/hukuki tedbirleri devreye sokar.


🧠 SSS – Kısa Notlar

Ayni sermaye olarak “branş birimi” bütünüyle konabilir mi?
Evet. İşletme/malvarlığı kümesi kül halinde konabilir; bilirkişi değerlemesi şarttır (TTK m. 128).

Bağlantılı SAS’ta azınlığa özel imtiyaz tanıyabilir miyiz?
Hayır. Kulüp lehine olanlar hariç, diğer paylar/pay grupları/azınlığa TTK kaynaklı imtiyaz tanınamaz (SKFK m. 15/2–c.2).

Aynı ligde iki kulüp/SAS’ta kontrol kurabilir miyim?
Hayır. Hâkimiyet yasağı vardır (SKFK m. 15/5). Farklı liglerde mümkün olabilir.

Asgari sermaye 1.000.000 TL “ödenmiş” mi olmalı?
Tebliğ m. 8/1 tüm SAS’lar için esas sermaye alt sınırını koyar (1.000.000 TL). TTK m. 344 gereği ¼’ü ödenmiş olması yeterlidir. Federasyon lig bazında ayrıca ödenmiş sermaye şartı getirebilir.


 

Bir yanıt yazın

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir