Kollektif Şirketlerde Haciz Uygulamaları
Kollektif şirketler, Türk Ticaret Kanunu’nun 211-303. maddeleri arasında düzenlenmiş olup, ticaret şirketleri arasında en eski türlerden biridir. Kayıtlı şirket olarak kabul edilen bu yapıların temel özellikleri şunlardır:
- Ortakların sorumluluğu sınırsızdır; yani ortaklar, şirket borçlarından dolayı tüm malvarlıklarıyla sorumludur.
- Sermayede sınırlama sorumluluğu gündeme gelebilir.
- Güven ilişkisi gereği az sayıda ortağa sahiptir.
- Her ortağın eşit oy hakkı bulunur.
- Yönetim içerden yapılır ve ortakların ödemeleri yönetim ilkesi hakimdir.
- Kararlar genellikle oybirliği ile alınır.
- Sermaye payı olarak emek, ticari itibar veya hizmet edimleri gibi unsurlar da konulabilir.
- Şirkete katılma, ayrılma veya çıkarılma süreçleri oldukça zordur.
- Kollektif şirket tipik bir şahıs ticaret şirketi olarak kabul edilir.
- İç ilişkilerde sözleşme serbestisi esastır; kanun izin verdiği ölçüde kurucu ortaklara geniş yetkiler tanınmıştır.
Kollektif Şirket Tanımı (TTK mad. 211)
“(1) Kollektif şirket, ticari bir işletmeyi bir ticaret unvanı altında işletmek amacıyla, gerçek kişiler arasında kurulan ve ortaklarından hiçbirinin sorumluluğu şirket alacaklılarına karşı sınırlanmamış olan şirkettir.”
Haciz Uygulamaları
Kollektif şirketlerde, bir ortağın kişisel alacaklıları; ortağın şirketteki kâr payını (TTK mad. 133, 227, 228) ve şirket tasfiye edildiğinde ortağa düşecek tasfiye bakiyesini (TTK mad. 249) haczedebilirler. Bu durum, adi komandit şirketler için de geçerlidir.
- Şirketin borç ve taahhütlerinden birinci derecede şirket sorumludur.
- Ancak şirkete karşı yapılan icra takibi sonuçsuz kalmış ya da şirket sona ermişse, alacaklılar doğrudan ortak veya ortaklara karşı dava açabilir ve takip yapabilir.
Kollektif Şirkette Ortağın Mali Haklarının Haczi
Ortağın şirketten alacağı mali haklar haczedilebilir. Bunlar:
- Kâr payı,
- Tasfiye payı,
- Ücret,
- Faiz alacakları gibi haklardır.
Haciz işlemleri, İcra ve İflas Kanunu’nun ilgili maddeleri uyarınca yürütülür. Özellikle:
- İİK mad. 89 ve mad. 94, senede bağlanmamış payların haczinde uygulanır,
- Senede bağlı paylar için ise İİK mad. 88 uyarınca haciz yapılır.
Ortağın kişisel alacaklıları, borçlu ortağın şahsi mallarına başvurma hakkı saklı kalmak kaydıyla, ortağın haczedilebilir mallarına da başvurabilir (TTK mad. 133/3).
Borçlu ortak:
- Genel haciz yoluyla takibe gidebileceği gibi,
- İflasa tabi ise iflas yoluyla,
- Alacağı rehinle teminat altına alınmışsa rehnin paraya çevrilmesi yoluyla da takip yapabilir.
İlâmlı icra takibi kapsamında da bu malların haczi mümkündür.
Sonuç olarak, kollektif şirketlerde ortakların kâr payı, tasfiye payı, ücret ve faiz gibi mali haklarına haciz konulabilir ve bu işlemler İİK hükümleri çerçevesinde yürütülür.