Devre Mülk Hakkına Dayalı Olarak Kanuni Önalım Hakkının Ortadan Kaldırılabilmesi İmkânı

Kanuni Önalım (Şuf’a) Hakkı Devre Mülkte Nasıl “Kaldırılabilir”?

Yol Dayanak Avantaj Risk / Sınır
1. Kuruluş anında resmi senede hüküm koyup tapuya şerh verme TMK m. 733/II → “Önalımdan feragat, resmî şekilde yapılır ve şerh edilir.”Tapu K. m. 26 (resmî senet), NK m. 60–89 (noter yetkisi) • En temiz ve tartışmasız yol.• Cüz’î halefler (sonradan hisseyi alanlar) şerh yüzünden zaten hak iddia edemez. • Kuruluşu henüz tamamlanmamış devre-mülk projelerinde tüm payları tek elde tutmak veya iki kişilik “ipka” modeliyle hareket etmek gerekir.• Sonradan hüküm değiştirilecekse → yine oybirliği + yeni resmî senet + şerh şart.
2. Sonradan tüm paydaşların noterde “önalımdan feragat” sözleşmesi + şerh TMK m. 731/II (taşınmaz kısıtlamalarının kaldırılması)TMK m. 733/II • Kurulu sisteme sonradan ekleyebilirsiniz.• Bir kere şerh edildiğinde kalıcıdır. • Oybirliği zorunlu (TMK m. 692).• Büyük kitlesel devre-mülklerde pratikte zordur.• Şerh için noterde düzenleme şeklinde (re’sen) yapılması gerekir; basit onama yeterli değildir.
3. Yalnızca “devre-mülk yönetim sözleşmesine” (adi yazılı) feragat hükmü koymak KMK m. 63 (şuyuun giderilmesinden feragat örneği) + sözleşme serbestisi • Tek işlem – tapu şerhine gerek yok.• Metin sürekli güncellenebilir (4/5 çoğunlukla). • Yargı henüz test etmedi; cüz’î haleflere karşı mutlak bağlayıcılığı tartışmalı.• Feragat şerhi kadar “güven verici” değildir; tapu sicilinde görünmez.

1️⃣ Tavsiye Edilen Yol

  • Projeyi kurarken (veya sonradan tüm paydaşlar birleşebiliyorsa) noterde düzenleme biçiminde “önalım hakkından süresiz feragat” beyanı hazırlanır.
  • Aynı gün tapu müdürlüğüne başvurularak “Önalımdan feragat edilmiştir” şerhi devre-mülk bağımsız bölümünün beyanlar hanesine işlenir.
  • Böylece hem TMK m. 733/II’nin şekil–şerh şartı, hem de TMK m. 1009/II’nin “sonradan hak kazananlara karşı ileri sürülebilme” güvencesi sağlanır.

2️⃣ Neden Sıklıkla Yapılmıyor?

  • Devre-mülk projelerinde hisseler çok sayıda kişiye satıldığı için, “paydaş-önalımı” fiilen nadiren kullanılır; uygulamada dava açılmasına pek rastlanmaz.
  • Satıcı şirketler satış hızını düşürmemek için resmi şerh masrafı ve oybirliği prosedürüne girmekten kaçınır.

3️⃣ Uygulamada Pratik Öneriler

  1. Tek elden pazarlama modelinde:
    • Kuruluşa ait arazi önce iki paydaşa bölünür (ör. %98 şirket, %2 vekil).
    • Bu iki paydaş, feragat şerhini birlikte koyar.
    • Daha sonra küçük pay, son alıcıya satılır; yeni gelenler önalım iddiası ileri süremez.
  2. Önceden satılmış projede → oybirliği toplanamıyorsa:
    • Yönetim sözleşmesine “önalım kullanılmayacaktır” hükmü eklenir (4/5 çoğunluk + beyanlar hanesine yeni metin).
    • Tam koruma sağlamasa da fiilî ihtilafları büyük ölçüde engeller.

Kısa Sonuç

  • Kanuni önalım hakkı devre-mülkte kaldırılabilir, fakat en güvenli yol: Noterde düzenleme + tapuda şerhtir.
  • Yönetim sözleşmesine hüküm koymak pratik ve ucuzdur, ancak şerhli feragat kadar “bağlayıcı-kesin” olmayabilir.
  • Yeni projeye başlarken feragat şerhi eklemek, sonradan yüzlerce paydaşın oybirliğini toplamaya çalışmaktan çok daha basit ve maliyetsizdir.

Bir yanıt yazın

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir