Devre Mülk Hakkı İrtifak Hakkı Mıdır?

Devre Mülk Hakkının Gerçek Bir İrtifak Hakkı Olduğunu Gösteren Hususlar


1. Kanun Koyucunun Açık Tercihi

  • KMK m. 57-65 devre mülkü, paylı mülkiyet payına bağlı bir irtifak olarak kurgular; eksik kalan noktalarda TMK m. 779 vd. (irtifaklar) ve TMK m. 997 vd. (tapu) hükümlerine atıf yapılır.
  • 09.07.1985 tarihli 1476 sayılı Genelge uyarınca tapu kütüğünde çifte tescil uygulanır: mülkiyet sütununa pay, irtifaklar sütununa “devre mülk hakkı”.

2. “Eşyaya Bağlı Borç” Tezinin Yanılgıları

  • Karşı görüş, devre mülkü “eşyaya bağlı borç” sayarak irtifak niteliğini reddeder; buna gerekçe olarak da “payın taşınmaz gibi işlem görmesi” ve tescilin beyanlar hanesine yazılacağı yönündeki hatalı yorumlar gösterilir.
  • Oysa KMK, tescili beyanlar hanesine değil, irtifaklar sütununa öngörmüş; tescilsiz kurulum iddiası, TMK m. 780-781 hükümleriyle bağdaşmaz.

3. Tescil Prensibine İstisna Getirilmemiştir

  • Kanun, “irtifak” kavramını kullanmış ve TMK m. 780 atfıyla taşınmaz mülkiyetine ilişkin tescil kurallarını devre mülke aynen uygulamıştır; ayrı bir tescil istisnası öngörmemiştir.
  • Bu nedenle devre mülk üzerinde ayrıca sınırlı aynî hak kurulması—tıpkı kat irtifakında olduğu gibi—tescil yoluyla mümkündür.

4. Karşılaştırmalı Hukuktan Yanlış Aktarımlar

  • İsviçre ZGB art. 647 ve Alman BGB’deki “paydaşlar arası yararlanma düzeni” kuralları, Türk hukukunda irtifak sistemini devre dışı bırakmaz; KMK, bu boşluğu kendine özgü irtifak türü oluşturmak suretiyle doldurmuştur.

5. Kat İrtifakı ve Devre Mülkün Ortak Çizgisi

  • Kat irtifakı da paya bağlı özel bir aynî haktır; devre mülk hakkı buna benzer şekilde “sui generis” irtifak niteliği taşır. Her ikisi de TMK’daki genel irtifak hükümlerinden türemiş, fakat kendilerine özgü ek kurallarla tamamlanmıştır.

Sonuç

Devre mülk, kanunun açık iradesiyle gerçek, tescile tâbi bir irtifak hakkıdır. “Eşyaya bağlı borç” yorumu hem tapu uygulaması hem de KMK/TMK atıf zinciri karşısında hukuken sürdürülemez.

Bir yanıt yazın

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir